12o Διεθνές Θερινό Πανεπιστήμιο «Ελληνική Γλώσσα, Πολιτισμός και ΜΜΕ»

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση χαιρετίζω την έναρξη του 12ου Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου “Ελληνική Γλώσσα, Πολιτισμός και ΜΜΕ”, το οποίο πραγματοποιείται φέτος στο Σύδνεϋ της Αυστραλίας, την καρδιά ενός από τους πιο μεγάλους πυρήνες της ελληνικής διασποράς.

Η επιλογή της Αυστραλίας ως τόπου φιλοξενίας της φετινής διοργάνωσης φέρει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Το Σύδνεϋ μπορεί να βρίσκεται γεωγραφικά μακρυά από την πατρίδα μας, αλλά ο ελληνισμός ζει και μεγαλουργεί όπου υπάρχει η ομογένεια, η οποία αποτελεί την πιο ζωντανή και δημιουργική προέκταση της Ελλάδας στον κόσμο.

Η ελληνική γλώσσα δεν αποτελεί απλώς ένα μέσο επικοινωνίας. Αποτελεί το θεμέλιο της ταυτότητάς μας, φορέα μνήμης, θεματοφύλακα των αξιών του πολιτισμού μας και γέφυρα που κρατά άρρηκτους τους δεσμούς των απανταχού Ελλήνων με τις ρίζες τους.

Όπως είπε και ο Οδυσσέας Ελύτης στην ομιλία του στη Στοκχόλμη στην τελετή βράβευσής του με το βραβείο Νόμπελ,

«Εάν η γλώσσα αποτελούσε απλώς ένα μέσο επικοινωνίας, πρόβλημα δε θα υπήρχε. Συμβαίνει όμως ν’ αποτελεί και εργαλείο μαγείας και φορέα ηθικών αξιών. Προσκτάται η γλώσσα στο μάκρος των αιώνων ένα ορισμένο ήθος. Και το ήθος αυτό γεννά υποχρεώσεις».

Είμαστε κληρονόμοι μιας γλώσσας που ομιλείται αδιαλείπτως από την αρχαιότητα έως σήμερα. Τη γλώσσα του Ομήρου και του Αριστοτέλη, των Ευαγγελιστών και πατέρων της Εκκλησίας, του Σεφέρη και του Ελύτη. Μιας γλώσσας που αποτελεί τεράστιο πολιτιστικό κεφάλαιο το οποίο έχουμε χρέος να προστατεύσουμε, να διατηρήσουμε και να μεταλαμπαδεύσουμε στις επόμενες γενεές.

Η ιστορική απόφαση της UNESCO, τον Νοέμβριο του 2025, να ανακηρύξει την 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας επιβεβαιώνει τον οικουμενικό χαρακτήρα, τη διαχρονικότητα και τη μοναδική συμβολή της ελληνικής γλώσσας στην επιστήμη, τη σκέψη και τον παγκόσμιο πολιτισμό.

Το φετινό θέμα του Θερινού Πανεπιστημίου μάς καλεί ακριβώς να δούμε την ελληνική γλώσσα όχι μόνο ως κληρονομιά του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανό σχέδιο για το μέλλον.

Η μετάβαση «από τη μνήμη στο μέλλον» είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η μνήμη μάς συνδέει με τις προηγούμενες γενιές, με τις διαδρομές της ελληνικής διασποράς, με τις κοινότητες που δημιουργήθηκαν και άνθησαν μακριά από τον ελλαδικό χώρο.

Το μέλλον, όμως, μας καλεί να στοχαστούμε: πως θα συνεχίσει να μεταδίδεται η ελληνική γλώσσα στις νεότερες γενιές; πώς μπορεί η διδασκαλία της να ανταποκριθεί στις ανάγκες των δίγλωσσων και πολυγλωσσικών κοινωνιών; ποιος είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης, της τεχνολογίας, των πολιτιστικών φορέων και των γλωσσικών πολιτικών; Και, τελικά, πώς μπορούμε να μετατρέψουμε τη γλωσσική κληρονομιά σε δημιουργική δύναμη για το αύριο;

Σε αυτά ακριβώς τα ερωτήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι έννοιες των δικτύων και του πολιτισμού. Στον σύγχρονο κόσμο, η γλώσσα λειτουργεί μέσα σε δίκτυα ανθρώπων, θεσμών, εκπαιδευτικών δομών, πανεπιστημίων, πολιτιστικών οργανισμών και ψηφιακών κοινοτήτων. Η διατήρηση και η διάδοση της ελληνικής δεν μπορεί να αποτελεί υπόθεση ενός μόνο φορέα. Απαιτεί συνεργασία, συνέργειες, ανταλλαγή γνώσης και κοινό όραμα.

Η νέα ψηφιακή εποχή και η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρουν νέα καινοτόμα εργαλεία για τη διατήρηση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας που αν αξιοποιηθούν σωστά μπορούν συμβάλουν στη σύνδεση των νέων γενεών με τις ρίζες τους.

Το 12ο Διεθνές Θερινό Πανεπιστήμιο έρχεται, επομένως, να λειτουργήσει ως ένας χώρος επιστημονικού διαλόγου, συνάντησης και προβληματισμού, αλλά και ως ένας χώρος όπου η ακαδημαϊκή γνώση συναντά τη ζωντανή εμπειρία της ελληνικής διασποράς και ως τόπος δημιουργικής και γόνιμης συνάντησης ακαδημαϊκών φορέων, πανεπιστημιακών θεσμών, ομογενειακών οργανώσεων, συγγραφέων, καλλιτεχνών, δημοσιογράφων και ΜΜΕ με κοινό σκοπό την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας.

Η Ελληνική Πολιτεία αγκαλιάζει και στηρίζει την αξιέπαινη αυτή προσπάθεια, καθώς και κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει τους δεσμούς της μητέρας πατρίδας με την ελληνική ομογένεια στην Αυστραλία και σε όλες τις γωνιές του κόσμου.

Είμαι πεπεισμένος ότι η ελληνική γλώσσα, χάρη στο πείσμα και την αγάπη των Ελλήνων της διασποράς, αλλά και πρωτοβουλίες της πατρίδας θα παραμένει πάντα ζωντανή και ακμαία, θα εξελίσσεται και θα κοιτάζει με αξιώσεις το μέλλον.

Θα ήθελα να συγχαρώ θερμά όλους όσοι εργάστηκαν για την πραγματοποίηση της φετινής διοργάνωσης, τους επιστημονικούς και οργανωτικούς φορείς, τους εισηγητές, τους εκπροσώπους των ΜΜΕ και, φυσικά, όλους τους συμμετέχοντες που συμβάλλουν με την παρουσία και τη γνώση τους σε αυτή τη σημαντική συνάντηση.

Εύχομαι οι εργασίες του 12ου Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου να αποτελέσουν αφετηρία για νέες συνεργασίες, νέες ιδέες και νέες προοπτικές. Κυρίως, εύχομαι να συμβάλουν ώστε η ελληνική γλώσσα να συνεχίσει να είναι όχι μόνο γλώσσα της μνήμης, αλλά και γλώσσα της δημιουργίας, του πολιτισμού, της επικοινωνίας και του μέλλοντος.

Με αυτές τις σκέψεις, εύχομαι από καρδιάς κάθε επιτυχία στις εργασίες του 12ου Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου.